23 Ιουνίου, 2017
 

Οι μεταφράσεις και οι λοιπές εργασίες που απαιτούνται γι’ αυτή τη σελίδα συνήθως έχουν γίνει από την ομάδα antifa scripta. Σε αντίθετη περίπτωση, αναφέρεται το όνομα του μεταφραστή.

 

Τεκμηρίωση

Οι απόψεις οφείλουν να επικυρώνονται, να μετασχηματίζονται, να απορρίπτονται μέσα στην πεισματική πραγματικότητα της Ιστορίας. Η τεκμηρίωση συνεπώς δεν στηρίζει μόνο το ήδη κατακτημένο, μπορεί να ανοίξει και νέα μονοπάτια κριτικής αυτού του κόσμου.

Στο «Exit Osama» του τεύχους 24, με αφορμή την εξόντωση του Οσάμα Μπιν Λάντεν, ασχοληθήκαμε με μια σκοπιά των στρατηγικών επιδιώξεων των ΗΠΑ στον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Το ζήτημα των κινεζικών επιδιώξεων στην περιοχή του ινδικού ωκεανού και του τρόπου με τον οποίο αυτές εμπλέκονται με τις πακιστανικές και τις αμερικανικές μας φάνηκε χρήσιμο, τουλάχιστον για την αναίρεση της ασυμμετρίας μεταξύ του ίδιου του Μπιν Λάντεν και των όσων γίνονται με αφορμή το κυνήγι του. 
Το κείμενο που ακολουθεί βρέθηκε στη διεύθυνση http://blogs.reuters.com/afghanistan, έχει τίτλο «In Pakistan’s Gwadar Port Chinese Whispers Grow» και είναι γραμμένο στις 26/5/2011. Το μεταφράσαμε και το δημοσιεύουμε γιατί με σύντομο τρόπο περιγράφει τη συζήτηση που διεξαγόταν στο τέλος του Μάη του 2011 σχετικά με το πακιστανικό λιμάνι του Γκουαντάρ και τη φημολογούμενη κατασκευή εκεί κινεζικής ναυτικής βάσης. Όπως αντιλαμβανόμαστε, είναι γεγονός ότι το ζήτημα της κινεζικής βάσης στο Γκουαντάρ ανακινήθηκε από τις πακιστανικές αρχές σαν μοχλός της «έντασης των σχέσεων» με τις ΗΠΑ που ακολούθησε την εξόντωση του Μπιν Λάντεν. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι το ζήτημα είναι ανύπαρκτο. Αντιθέτως, ανακαλύπτουμε ότι αναδύεται το 1971, αναζωογονείται έπειτα από το τέλος του ψυχρού πολέμου και περιλαμβάνεται στις επιδιώξεις του κινεζικού κράτους εδώ και χρόνια, όχι απλά ως ναυτική βάση, αλλά ως μέρος της επιδίωξης ενός «διεθνούς ρόλου» η οποία με τη σειρά της περιλαμβάνει την κατασκευή στρατιωτικών βάσεων εκτός του εδάφους της Κίνας. Τη γνώμη των ΗΠΑ σχετικά με τον «διεθνή ρόλο» της Κίνας και εκείνους που «επανειλημμένα» της έχουν ζητήσει να τον αναλάβει, θα πρέπει να την καταλάβουμε από τα συμφραζόμενα.
Με λίγα λόγια πρόκειται για την στιγμιαία ανάδυση στην επικαιρότητα ενός ζητήματος που απασχολεί εδώ και χρόνια τα αρμόδια υπουργεία των εμπλεκόμενων. Και το οποίο, παρότι άγνωστο μέχρι τη στιγμιαία του ανάδυση, έχει πολύ παρελθόν και ακόμη περισσότερο μέλλον. Έτσι συμβαίνει συνέχεια στην περιοχή. Έτσι συνέβαινε και πριν την 11η Σεπτέμβρη του 2001.
Και μια τελευταία σημείωση: Η αναφορά της κινεζικής εφημερίδας στην «πειρατεία» με την οποία κλείνει το άρθρο δεν είναι τυχαία. Εκτός από τη δεδομένη ενασχόληση με τους «πειρατές της νοτιοανατολικής Ασίας», πλοία του κινεζικού ναυτικού συμμετέχουν μόνιμα στην «διεθνή δύναμη αποτροπής της πειρατείας» που δρα στα ανοιχτά της Σομαλίας. Σύμφωνα με έγκυρους Αμερικανούς αναλυτές, στόχος τους δεν είναι «να πατάξουν την πειρατεία», αλλά, παρακολουθώντας «άλλους περισσότερο έμπειρους», να μαζέψουν πολύτιμη τεχνογνωσία και εμπειρία γύρω από τις μόνιμες στρατιωτικές αποστολές ανοιχτής θαλάσσης.


Στο πακιστανικό λιμάνι του Γκουαντάρ οι ψίθυροι πυκνώνουν


Πρώτα η Κίνα βοήθησε το Πακιστάν να αναπτύξει σχεδόν από το μηδέν το λιμάνι του Γκουαντάρ στην ακτή του Βαλουχιστάν, προκειμένου να μειωθεί ο φόρτος στο βασικό λιμάνι του Καράτσι που βρίσκεται λίγες εκατοντάδες μίλια στα Ανατολικά. Τώρα ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν δήλωσε ότι θα επιθυμούσε ο παλαιός σύμμαχος να κατασκευάσει μία ναυτική βάση στο Γκουαντάρ, το οποίο παρεμπιπτόντως βρίσκεται στο κατώφλι των ναυτιλιακών διαδρομών του περσικού κόλπου, μόλις 200 χιλιόμετρα από την έξοδο των στενών του Ορμούζ.

Η Κίνα, η οποία έχει συνεισφέρει πάνω από το 80% των 248 εκατομμυρίων δολαρίων που χρειάστηκαν για την ανάπτυξη του λιμανιού, φρόντισε να κρατήσει τις αποστάσεις της από τις δηλώσεις στις οποίες προχώρησε ο Πακιστανός υπουργός άμυνας Αχμάντ Μουκτάρ σχετικά με την κατασκευή ναυτικής βάσης στο Γκουαντάρ. Το υπουργείο εξωτερικών δήλωσε πως η Κίνα δεν έχει υπ’ όψη της καμία σχετική πρόταση.

Είναι γεγονός ότι η Κίνα στάθηκε στο πλευρό του Πακιστάν την ώρα της μεγάλης του ντροπής, τότε που ο Οσάμα Μπιν Λάντεν ανακαλύφθηκε να διάγει σχετικά άνετο βίο σε μια πόλη εφοδιασμένη με πακιστανική στρατιωτική βάση. Από την άλλη όμως, ίσως και να συγχύζεται λιγάκι όταν ο Πακιστανός σύμμαχος αποφασίζει να καταδείξει τους δεσμούς των δύο κρατών με τόσο επιθετικό τρόπο. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Κίνα είναι κι άλλα καμπανάκια συναγερμού να ηχούν στην περιοχή γύρω από τον ρόλο της μεγάλης δύναμης που φιλοδοξεί να παίξει στον Ινδικό Ωκεανό• πόσο μάλλον που ακόμη δεν είναι έτοιμη.

Ο Γκίντεον Ράχμαν είχε να πει κάποια πράγματα σχετικά στους Financial Times αυτής της εβδομάδας (πίσω βέβαια από τη σχετική ασφάλεια που προσφέρει η συνδρομητική περιοχή του ιστότοπου της εφημερίδας). Σύμφωνα με τον Ράχμαν, η εμφάνιση στον δυτικό τύπο του θέματος της Κινεζικής στρατιωτικής βάσης στο Πακιστάν, μπορεί να ανησυχεί τους Κινέζους «διότι εντείνει την εντύπωση ότι η Κίνα πιέζει παραπάνω απ’ όσο δικαιούται στον Ειρηνικό• την ιδέα δηλαδή που έχει βοηθήσει τις ΗΠΑ να ενισχύσουν τις στρατιωτικές συμμαχίες τους σε ολόκληρη την περιοχή».

Σε κάθε περίπτωση πάντως, το φάσμα του κινεζικού στόλου, συμπεριλαμβανομένου ίσως του αεροπλανοφόρου που προς το παρόν βρίσκεται υπό κατασκευή, καθώς και υποβρυχίων που επιχειρούν από το Γκουαντάρ, αναμφίβολα θα θρέψει κάθε είδους ανασφάλειες στην περιοχή, θα βαθύνει τις συμμαχίες και θα οδηγήσει στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.
Η Ινδία, που ήδη ανησυχεί για την ολοένα και δυναμικότερη κινεζική πολιτική, θα διοχετεύσει μεγαλύτερα κονδύλια στο ναυτικό της και θα βαθύνει τους δεσμούς της με τις ΗΠΑ (και τώρα τελευταία την Ιαπωνία) προκειμένου να διαφυλάξει τα συμφέροντά της στην περιοχή. Ήδη ο Ινδός υπουργός άμυνας Α. Κ. Αντονι εξέφρασε τον προβληματισμό του σχετικά με την ισχυροποίηση των αμυντικών δεσμών μεταξύ Κίνας και Πακιστάν.

Αν όντως λοιπόν η Κίνα επιθυμεί να καιροφυλακτεί αναπτύσσοντας ταυτόχρονα τις δυνατότητές της, όπως συμβούλευε ο Ντεγκ Ξιάο Πινγκ τους Κινέζους αξιωματούχους, η αποκαλύψη των μακροπρόθεσμων φιλοδοξιών της στον Ινδικό Ωκεανό δεν φαίνεται να είναι η καλύτερη επιλογή.

Όχι ότι το Πεκίνο δεν διαθέτει τους δικούς του στρατηγικούς στόχους όταν ενισχύει τον εναγκαλισμό του με το Πακιστάν. Πόσο μάλλον που αυτή τη στιγμή ο γείτονας παλεύει με πολλαπλές κρίσεις -τον θανάσιμο κίνδυνο της ισλαμικής τρομοκρατίας, την οικονομική κατάρρευση και τις διεθνείς πιέσεις για εκκαθάριση τμήματος των μηχανισμών ασφαλείας από τους δεσμούς τους με ισλαμιστικά δίκτυα.

Όπως υποδεικνύει ο ιστότοπος Nightwatch, ο στρατιωτικός ρόλος του λιμανιού του Γκουαντάρ ήταν εξαρχής αντιληπτός. Σαράντα χρόνια πριν, το Γκουαντάρ ήταν απλώς ένα ψαροχώρι με ένα μικρό φυσικό βαθύ λιμάνι. Κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1971 με την Ινδία, το πακιστανικό ναυτικό μετέφερε τα πλοία του από το Καράτσι στο Γκουαντάρ για να αποφύγει την καταστροφή από τον ινδικό στόλο. Αφού η τρωτότητα του Καράτσι αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι επόμενες πακιστανικές κυβερνήσεις εργάστηκαν για τη μετατροπή του Γκουαντάρ σε κανονική εναλλακτική η οποία θα βρισκόταν μακρύτερα από την ακτίνα δράσης του ινδικού στόλου. «Από το 1993 οι πακιστανικές κυβερνήσεις μεθοδεύουν τη μετατροπή του Γκουαντάρ σε σύγχρονο, σχεδιασμένο, μεγάλης χωρητικότητας λιμάνι, αλλά και σε «ευαίσθητη αμυντική ζώνη», γράφει το Nightwatch.

Σύμφωνα με τους ίδιους, οι αναφορές σύμφωνα με τις οποίες οι Κινέζοι κατασκευάζουν εκεί βάση για το ναυτικό τους, είναι παραπλανητικές. Πιθανότερο είναι το Πακιστάν να κατασκευάζει, ή ότι θα κατασκευάσει ναυτική βάση, πιθανότατα με κινεζική βοήθεια, και ότι έπειτα η βάση θα εξυπηρετεί και το κινεζικό ναυτικό. «Πλοία του κινεζικού ναυτικού θα εξυπηρετούνται στο Γκουαντάρ όταν η βάση ολοκληρωθεί, όπως συμβαίνει τώρα στο Καράτσι. Η βάση όμως θα είναι μια πακιστανική ναυτική βάση», επισημαίνει το Nightwatch.

Ορισμένα από τα πιο εθνικιστικά στοιχεία στο εσωτερικό της Κίνας πάντως, μιλούν πιο ανοικτά για τις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες της χώρας τους. Ένα άρθρο που εμφανίστηκε έπειτα από τις αναφορές περί κινεζικής ναυτικής βάσης στο Γκουαντάρ στην The Global Times, εφημερίδα γνωστή για την επιθετική στάση που κατά καιρούς υιοθετεί, υποστήριζε ότι τα δυτικά κράτη και η Ινδία για άλλη μια φορά παίζουν το χαρτί της «κινεζικής απειλής». Η Κίνα όμως αυτή τη στιγμή έχει να επιλύσει εσωτερικά ζητήματα και δεν επιθυμεί να εστιάσει αποκλειστικά σε στρατιωτικά ζητήματα, υποστήριξε ο αρθρογράφος Χουανκιού Σιμπάο. Μακροπρόθεσμα από την άλλη, αν η Κίνα επιθυμεί να παίξει σημαντικότερο ρόλο, τόσο στην περιοχή του ασιατικού ειρηνικού ωκεανού , όσο και γενικότερα στο διεθνές πεδίο, όπως επανειλημμένα της έχουν ζητήσει πολλές χώρες, το Πεκίνο θα πρέπει να αποκτήσει υπερπόντιες στρατιωτικές βάσεις. Όπως η Κίνα ενισχύει τους οικονομικούς και πολιτισμικούς της δεσμούς με τον υπόλοιπο κόσμο, έτσι ακριβώς θα χτίζει και στρατιωτικές σχέσεις με άλλες χώρες. Η ενίσχυση του ρόλου της Κίνας στην ασφάλεια θα βοηθήσει στην προστασία των εμπορικών δρόμων από την πειρατεία και την τρομοκρατία, υποστήριζε ο αρθρογράφος.

«Κι έτσι, αν η διεθνής κοινότητα στ’ αλήθεια επιθυμεί να αναλάβει η Κίνα περισσότερες ευθύνες, τόσο στην περιοχή του ασιατικού ειρηνικού ωκεανού[1], όσο και διεθνώς, θα πρέπει να επιτρέψει στην Κίνα να συμμετάσχει σε διεθνείς στρατιωτικές συνεργασίες και να κατανοήσει την ανάγκη της ίδρυσης υπερπόντιων κινεζικών στρατιωτικών βάσεων», καταλήγει το άρθρο.


[1] Ο όρος Asia Pacific που χρησιμοποιείται στο κείμενο είναι ασαφής. Συνήθως εννοεί τον νοτιοδυτικό ειρηνικό ωκεανό, μαζί με την Ωκεανία και έως την Ινδία.

 

Χάρτης του Πακιστάν με σημειωμένο στο τέλος της διακεκομμένης γραμμής το λιμάνι του Γκουαντάρ